"Hürriyet Planet"

Çocuklarda kasık fıtığı


Kasık fıtığı nedir?

Başlıca bulgusu kasık bölgesinde ortaya çıkan şişlik olan kasık fıtığı (inguinal herni), erkek çocuklarda kızlara oranla daha sık görülen bir sorundur. Şişlik çocuk ağladığı ya da ıkındığı zamanlarda belirginleşir. Genellikle de, anne ya da çocuğa bakan kişi tarafından; altı değiştirilirken, giydirilirken ya da banyo sırasında saptanır.




Kasık fıtığının nedeni nedir, nasıl oluşur?
Çocuklarda kasık fıtığı hangi yaşta ortaya çıkarsa çıksın, doğumsal nedenlidir. Erkek çocuklarda, henüz daha anne karnındayken testisler de karın içerisindedir. Gebeliğin yedinci ayının sonunda (28 haftalık gebelik), testisler kasık kanalından geçerek torbalara (skrotum) doğru inmeye başlarlar. Bu sırada karın zarı da (periton) torbalaşarak testisler ile birlikte kasık kanalından aşağı doğru çekilir. Testisler torbalara yerleşip yapıştıktan sonra torbalaşan karın zarı kapanarak testisin üzerinde bulunan katlardan birini oluşturur. Zamanında doğmuş bir bebekte, hem testislerin yerinde olması hem de bu torbalaşmanın kapanarak ortadan kalkmış olması gerekir. Eğer, bu kapanma gerçekleşmez ise, buradan içeri doğru başta bağırsaklar olmak üzere karın içi organlar girebilir ve kasık fıtığı ortaya çıkar.

Benzer durum kız çocuklar için de geçerlidir. Kız çocuklarda erkeklerden farklı olarak, testis yerine kasık kanalından içeri doğru bir bağ dokusu ilerler. Bu sırada balonlaşan karın zarının açık kalması da kız çocuklarda kasık fıtığının ortaya çıkmasına neden olur.

Fıtık kesesi nedir, içinde hangi oluşumlar bulunabilir?
Yukarıda anlatıldığı şekilde kasık kanalı içine doğru balonlaşarak giren karın zarı eğer kapanmazsa fıtık kesesi olarak adlandırılır. Fıtık kesesi içine en sık olarak giren oluşum bağırsaklardır. Bunun dışında dışında yağ dokusu (omentum), appendiks ve mesane duvarı da girebilir. Kız çocuklarda ise, farklı olarak yumurtalıkların (over) girmesi olasılığı çok yüksektir. Genellikle çocuk ağlarken, ıkınırken ya da gündüz saatlerinde aktif durumdayken (karın içi basıncının artmasına bağlı olarak) kasıktaki şişlik daha da belirginleşir. Kasıkta saptanan şişlik üzerine bastırıldığında içindeki oluşumların karın içine doğru kaybolduğu görülür. Bu durum kasık fıtığının bir göstergesidir.

Kasık fıtığının bulgusu nedir?
Kasık fıtığının en belirgin bulgusu şişliktir. Şişlik genellikle kasıktadır. Büyük fıtıklarda bu şişlik torbalara doğru inebilir. Kasık fıtığı ağrı yapmaz. Genellikle aileler hekime başvurduklarında çocuklarının kasıkta oluşan şişlik nedeniyle ağladığını söylerler. Oysa ki durum tam tersidir. Çocuk şişlik olduğu için ağlamamaktadır, ağladığı için şişlik ortaya çıkmaktadır! Ancak, burada dikkat edilmesi gerekli çok önemli bir konu vardır: Ender olarak, fıtık kesesi içine girmiş olan organ burada sıkışır ve karın içine geri dönemez. Bu duruma fıtık boğulması denir. Sıkışan organ eğer kısa zamanda yerine dönmezse bir süre sonra dolaşımı bozulur ve gangrene gidebilir. İşte bu durumda kasıkta şiddetli ağrı ve morarma oluşur. Eğer uygun koşullarda kasık fıtığının içindeki oluşum karın içine gönderilemezse (fıtık redüksiyonu) hastanın acil olarak ameliyat edilmesi gerekir.

Kasık fıtığı hangi yaşlarda görülür, nelerle karışabilir?
Çocuklarda kasık fıtığı doğumdan başlayarak her yaşta görülebilir. Erken doğmuş ve kilosu düşük (prematüre) bebeklerde daha sık görülür. Sağ tarafta görülme sıklığı % 60-70, sol tarafta %15-25, iki tarafta ise % 5-10 arasında değişir. Yaş ilerledikçe fıtık boğulması riski de azalır. Bir başka deyişle, çocuk ne kadar küçükse, fıtık boğulması ile karşılaşma risk de o kadar yüksektir. Kasık fıtığı, kimi zaman kasık bölgesinde oluşabilecek diğer sorunlarla (abse, lenf bezi iltihabı... gibi) karışabilir. Bu nedenle, kasıkta şişlik görülen çocukların mutlaka bir Çocuk Cerrahı tarafından görülmesi gereklidir. Deneyimli bir Çocuk Cerrahı, sadece fiziksel inceleme ile kasık fıtığı tanısını koyabilir. Kuşkulu durumlarda ultrasonografi yapılması yararlı olabilir.

Kasık fıtığının daha sık görüldüğü durumlar nelerdir?
Erken doğmuş bebeklerde kasık fıtığı görülme olasılığı yüksektir. Kasık fıtığı  bu bebeklerde genellikle çift taraflıdır. Bunun dışında karın içi basıncını artıran nedenler de fıtığın ortaya çıkmasını kolaylaştırırlar. Karaciğer hastalığı ya da böbrek hastalığı gibi nedenlere bağlı olarak karın boşluğunda sıvı toplanması (assit), beyin içindeki boşlukların büyümesi nedeniyle beyinden karın içine şant yerleştirilmiş hastalar ile bağ dokusu bozukluğu olan hastalarda kasık fıtığı daha sık görülür.

Kasık fıtığında tedavi yöntemi nedir, ne zaman yapılmalıdır?
Kasık fıtığı cerrahi yöntemle tedavi edilmesi gerekli bir durumdur. Kendiliğinden kaybolmaz ya da ilaçla tedavisi yoktur. Tanı konulduktan sonra gecikmeden ameliyat edilmesi en uygun yaklaşımdır. Çocuğun yaşının küçük olması ameliyat için bir engel değildir. Küçük yaşlarda fıtık boğulması riski de yüksek olacağından, bu bebeklerin beklemeden ameliyat edilmeleri büyük önem taşımaktadır. Prematüre bebeklerde ise tanı konduktan sonra bir süre beklenebilir. Bu bebeklerde başta karaciğer olmak üzere organlar henüz tam olarak gelişimlerini tamamlayamadıklarından, fıtık boğulması gibi acil bir durum söz konusu değilse, ameliyatın, bebek olması gereken doğum yaşına ulaşana dek ertelenmesi uygun bir yaklaşımdır. Ancak, bu bekleme süresi içerisinde fıtık boğulması riski yüksek olduğundan, ameliyatı yapacak olan Çocuk Cerrahı ile sürekli iletişim halinde olmak gereği de unutulmamalıdır!

Ameliyat yöntemi nedir?

Kasık fıtığı  ameliyatlarında temel ilke fıtık kesesinin çıkarılmasıdır. Bu amaçla kasıktan küçük bir kesi yapılır ve kese bulunarak karın içi girişine yakın bir yerden bağlanır ve kesilir. Prematüre ve yenidoğan bebeklerde çift taraflı görülmesi olasılığı yüksek olduğundan genellikle iki taraflı cerrahi girişim uygulanır. Çocukluk çağında laparoskopik yolla fıtık onarımı (özel bazı durumlar dışında) tercih edilen bir yöntem değildir.         



Ameliyatlar nerede yapılmalıdır? Ameliyat öncesinde nelerin yapılması gerekir?
Çocukluk çağında yapılacak her cerrahi girişimin, konusunda deneyimli bir Çocuk Cerrahı tarafından, deneyimli bir ekibin (anestezi ve çocuk hastalıkları uzmanı, hemşire, ameliyat ekibi) ve yeterli donanımın (cerrahi ve anestezi sistemleri) olduğu bir merkezde yapılmalıdır. 

Kasık fıtığı ameliyatları günübirlik olarak gerçekleştirilir. Bir başka deyişle, ameliyat sonrasında hasta bir süre hastanede tutulup taburcu edilir, yatırılmaz. Ancak; erken doğum, doğumsal kalp hastalığı gibi ameliyat sonrası dönemde izlem gerektirecek durumlar söz konusu ise, bebeğin bir gece hastanede kalması daha uygundur. Eğer hastanın üst solunum yolu enfeksiyonu, tonsillit (bademcik iltihabı) ya da idrar yolu enfeksiyonu gibi ek bir sorunu varsa, tedavi süresi tamamlanıncaya dek ameliyat ertelenmelidir. Kasık fıtığı ameliyatında genel anestezi uygulanır. Bu nedenle, önceden hasta mutlaka ameliyat sırasında anestezi uygulayacak hekim tarafından görülmeli ve ameliyat öncesi gerekli tetkikleri ve muayenesi yapılmalıdır. Erişkin hastaların fıtık ameliyatlarında uygulanabilen yerel (lokal, mevzii) ya da belden uyuşturma yolu ile anestezi çocuklar için uygun değildir. 

Ameliyattan sonra izlem nasıldır, neler yapılmalıdır?
Ameliyattan sonra çocuk kendine geldikten sonra ilk beslenmesi hastanede yapılır ve ameliyat eden hekim tarafından görüldükten sonra taburcu edilir. Çocuklar genellikle cerrahi girişimlere karşı erişkinlerden daha dirençlidirler. Kısa sürede olağan yaşamlarına geri dönerler. İlk gece ağrı, kusma, geçici ateş yükselmesi gibi bazı bulgular ortaya çıkabilir. Başlangıçta sıvı besinlerin verilmesi daha uygundur, herhangi bir beslenme rejimi uygulamaya gerek yoktur. Ameliyat sonrasında 1-2 gün hekimin önereceği ağrı kesici bir ilacı kullanmak yeterlidir. Ameliyat kesisini kapatırken kendiliğinden eriyen dikişlerin kullanılması, sonradan dikiş alma gibi çocuğa ağrı verici bir işlemi ortadan kaldıracağından tercih edilmelidir. Hastalar üç gün sonra banyolarını yapabilirler. 

Çocukluk çağı kasık fıtığı ameliyattan sonra yineler mı? Erişkin fıtıklarından farkı nedir?
Çocukluk çağı fıtıkları genellikle yinelemez. Erişkin çağı fıtıklarında ise ameliyat sonrasında bu olasılık yüksektir. Bunun nedeni, çocukluk çağı ve erişkin fıtıklarının oluşum mekanizmalarının farklı olmasıdır. Çocukluk çağı fıtıkları, yukarıda da belirtildiği gibi, anne karnındayken oluşan karın zarı balonlaşmasının kaybolmamasına bağlıdır. Bu nedenle doğumsaldır, ancak herhangi bri yaşta ortaya çıkabilir. Erişkin fıtıklarında ise, karın duvarında bir zayıflık söz konusudur. Bu nedenle doğumsal değil sonradan oluşan (edinsel) özelliktedir. Genellikle yaşlı kişilerde bu zayıflık nedeniyle konulan dikişler tutmayabilir, yama (greft) kullanmak gerekebilir. Bu nedenle erişkin fıtıklarının yinelemesi ve bu nedenle birkaç kez ameliyat olmaları ender olmayan bir durumdur. 

Çocukluk çağı kasık fıtığı ameliyatından sonra hangi komplikasyonlar görülebilir?
Bir kasık fıtığı ameliyatından sonra en sık görülebilecek komplikasyonlar şunlardır: Yara enfeksiyonu, fıtığın yinelemesi, erkek çocuklarda ise torba (skrotum) içine kanama, testisin yeniden yukarı kaçması, testise gelen damarların zedelenmesi sonrasında küçülerek erimesi (testis nekrozu), sperm kanalının zedelenmesine bağlı olarak ileri yaşlarda ortaya çıkabilecek üreme ile ilgili sorunlar.

Sorularınız için e-posta gönderebilir ya da aşağıdaki “yorum” kısmına konuyu yazabilirsiniz. 
Sağlıklı günler dileklerimle,

Doç. Dr. İrfan Serdar ARDA
Çocuk Cerrahisi Uzmanı

@drserdararda


Resimlerin alındığı kaynaklar


1 yorum:

  1. Hocam Merhabalar benim oglum 1aylikken kasik fitigi ameliyati oldu ve suan 11 aylik. Birkac sefer dir banyo yaptırırken kasik bölgesinde sislik farkediyoruz ama hemen kayboluyor birdaha goremiyoruz.doktora goturduk elle muayene ve ultrason cekildigi halde bulamadilar.sanki karin zari aşağı dogru sarkip geri cekilir gibi. Ilk ameliyatinda apandisit bagirsagi asagi bagliymis dogustan bunu tamur ederek yaptilar.sizce fıtık tekrar lamismidir

    YanıtlaSil