"Hürriyet Planet"

Çocuklarda Hidrosel (Su fıtığı)


Halk arasında su fıtığı olarak da bilinen hidrosel, aynen kasık fıtığında olduğu gibi, anne karnındayken kasık kanalı içine doğru balonlaşarak uzanan karın zarının kapanmamasına bağlı olarak oluşur. Balonlaşan karın zarının giriş kısmı geniş ve buradan içeri doğru karın içi organlar (bağırsak, kız çocuklarda yumurtalık...) girecek olursa kasık fıtığı oluşur. Eğer giriş kısmı dar ise, sadece karın içinde salgılanan sıvı girebilir. Bu durum hidrosel olarak tanımlanır. Hidrosel büyük çoğunlukla erkek çocuklarda görülür, ender olarak kız çocuklarında da ortaya çıkabilir. Kasık fıtığı ve inmemiş testiste olduğu gibi sağ tarafta sola göre daha sık görülür. % 5-10 hastada iki tarafta da olabilir.


Erkek çocuklarda hidroselin başlıca üç tipi vardır: 1) Eğer kasık kanalına doğru balonlaşan karın zarının karın boşluğu ile ilişkisi kapanmamışsa, suyun içeri girip çıkmasına bağlı olarak oluşan şişlik zaman zaman kaybolup yeniden oluşabilir. Bu durum ilişkili (komünike) hidrosel olarak tanımlanır. 2) Balonlaşan karın zarının giriş kısmı kapanmış ve içinde bulunan sıvı torba (skrotum) içinde sadece testis çevresinde hapsolup kalmışsa testis hidroseli, 3) kanal içerisinde ya da hemen dışında kalmışsa da kord hidroseli ya da kordon kisti olarak bilinir. 

Kız çocuklarında ise sadece kasık bölgesinde şişlik şeklinde bulunur. Bu durum Nuck kanalı hidroseli olarak isimlendirilir. Tüm bunlar doğumsal olarak oluşan anormalliklerdir. Ender olarak, erişkinlerde olduğu gibi, testis ya da damarlarda oluşan enfeksiyonlardan sonra da hidrosel ortaya çıkabilir.  Bunların dışında karın içi sıvısının artmasına neden olan bazı durumlarda da hidrosel oluşabilir. Kronik böbrek ya da karaciğer hastalığına bağlı olarak karın içinde sıvı toplanmış (asit) olan hastalar ile beyin boşluklarında genişleme (hidrosefali) nedeniyle karına şant uygulanmış hastalarda, karın içinde bulunan basıncın artmasına bağlı olarak hidrosel gelişebilir.

Hidroselin bulgusu kasık ya da torbalarda (skrotum) oluşan şişliktir. Kasık fıtığından  farklı olarak bu şişlik üzerine basmakla kaybolmaz. 1. tip hidroselde şişlik zaman zaman kaybolabilir. Genellikle sabahları yoktur, ancak gün boyunca çocuk ayakta olduğu sürece yavaş yavaş dolar ve gün sonunda belirginleşir. Üst solunum yolu enfeksiyonu gibi nedenlere bağlı olarak ateşlenen çocuklarda bu belirginleşme daha sık görülür. 2. ve 3. tip hidroselde ise şişlik süreklidir, kaybolmaz.

Kasık şişliği olan çocuklarda kasık fıtığı ve hidrosel karışabilir. İkisini ayırdetmenin en kolay yolu loş bir ortamda şişliğe doğru ışık tutarak bakmaktır (transilluminasyon). Eğer ışık tutulan kitle parlak bir refle veriyorsa (ışığı geçiriyorsa) şişliğin içinde sıvı olduğu anlaşılır. Bu durumda doğru tanı hidroseldir. Şişliğin içinde bağırsak ya da karın içi oluşumlarından biri varsa ışık geçemeyeceğinden refle alınamayacaktır. Bu durumda ise tanı büyük bir olasılıkla kasık fıtığıdır. Kimi zaman genellikle travmaya (çarpma, düşme, vurma) bağlı olarak torba içine doğru olan kanamalar da benzeri bulgular verebilir. Bunun dışında, kasık fıtığı ve hidrosel birlikte olabilir. Bu hastalarda hidroselin üst tarafında basmakla kaybolan bir şişlik saptanır.

Hidrosel olan hastaların tanısı genellikle yenidoğan döneminde yapılan rutin çocuk kontrollerinde konur. Hidroselin tedavisi cerrahidir. Ameliyat ile hidrosel kesesi boşaltılarak çıkartılır. 1. tipte hidroselde giriş yeri dar olduğundan kapanma olasılığı vardır. Bu hastalarda hidroselin büyüklüğüne bağlı olmak koşuluyla 6-12 ay beklenebilir. 2. ve 3. tip hidroselde ise kaybolma olasılığı olmadığından tanı konduktan sonra uygun bir zamanda cerrahi tedavi uygulanmalıdır. Yukarıda belirtilen karın içi basıncının artmasına neden olan sorunları olan çocuklarda ise cerrahi tedavinin gecikilmeden yapılması en doğru yaklaşımdır.

Hidrosel ameliyatları günübirlik olarak yapılır. Günübirlik ameliyatlarda (özel bir durum söz konusu değilse) hasta geceyi hastanede geçirmez. Ameliyat tarihinden bir gün önce hastanın ameliyat öncesi değerlendirmesi yapılır. Bunun için hasta hem ameliyatı gerçekleştirecek hekim ve hem de anestezi uzmanı tarafından görülür, fiziksel ve gerekli olan kan  incelemeleri yapılır. Cerrahi girişim sırasında genel anestezi uygulanacağından hastanın ameliyat günü aç olarak gelmesi gereklidir. Açlık süresi yaşa göre değiştiğinden her hasta için farklıdır. Ameliyat günü hasta kendisine belirtilen süre kadar aç kalarak hastaneye gelir. Ameliyat işlemi bittikten sonra hasta yatırılarak izlenir. Anestezik ilaçların etkisi geçip ağızdan beslendiktan sonra hekim tarafından görülür ve gerekli ilaçlar yazılarak kontrole gelmek üzere gönderilir.

Hidrosel ameliyatından sonra en sık görülen komplikasyonlar şunlardır: Yara enfeksiyonu, hidroselin yinelemesi, torba (skrotum) içine kanama, testisin yeniden yukarı kaçması, testise gelen damarların zedelenmesi sonrasında küçülerek erimesi (testis nekrozu), sperm kanalının zedelenmesine bağlı olarak ileri yaşlarda ortaya çıkabilecek üreme ile ilgili sorunlar.


Sorularınız için e-posta gönderebilir ya da aşağıdaki “yorum” kısmına konuyu yazabilirsiniz.


Sağlıklı günler dileklerimle,

Doç. Dr. İrfan Serdar ARDA
Çocuk Cerrahisi Uzmanı

@drserdararda

3 yorum:

  1. Bilgiler için teşekkür ederim hocam.

    YanıtlaSil
  2. Ameliyattan ne kadar sure sonra cinsel iliskiye girilebilir

    YanıtlaSil
  3. Hocam yeni doğan bebekte tedavi nasil uygulaniyor?

    YanıtlaSil